Papirüs Villası ve Herculaneum Tomarları

Villanın Kendisi

Papirüs Villası, antik Herculaneum'un dış mahallelerinde yer alır; kısmen kazılmış olup büyük ölçüde modern Ercolano'nun altında hâlâ gömülüdür. Villa, uzun ekseni boyunca yaklaşık 250 metrelik bir alana yayılan, birkaç büyük peristil bahçesi, süs havuzları, kayda değer bir özel hamam kompleksi ve düzinelerce bezeli kabul salonu etrafında düzenlenmiş devasa bir Roma lüks konutuydu. Bu ölçekteki Roma lüks villaları normalde yalnızca edebî referanslardan bilinir; Papirüs Villası Roma dünyasından günümüze kalan en eksiksiz fiziksel örnektir ve geç cumhuriyet ile erken imparatorluk dönemi Roma seçkinlerinin gündelik yaşamının mimari diline dair en net tabloyu sunar. Villa neredeyse kesinlikle Jül Sezar'ın kayınpederi ve Roma'da Yunan felsefesinin önde gelen hamisi Lucius Calpurnius Piso Caesoninus'un mülkiyetindeydi. Seyahatinizden önceki iki hafta içinde güncel açılış saatlerini ve kapanışları resmî bilet sayfasından teyit etmeyi planlayın.

Villa, 1750'de Bourbon döneminde yürütülen kuyu kazma çalışmaları sırasında gömülü odalardan birine ulaşılmasıyla keşfedildi. Bourbon kazılarını yöneten İsviçreli askerî mühendis Karl Weber, izleyen on yılda villayı, tomarları kömürleştiren aynı pekişmiş piroklastik malzemenin içinden tünel açarak haritaladı. Weber haritası, Avrupa arkeolojisinin temel belgelerinden biri olmayı sürdürüyor ve Kaliforniya'daki Malibu Getty Villa'sının — Papirüs Villası'nın mimari bir yeniden inşası olan yapının — temelini oluşturdu. Bourbon kazıcıları villadan yaklaşık 90 bronz ve mermer heykel çıkardı; bunlar bugün Napoli Ulusal Arkeoloji Müzesi'nde (MANN) sergileniyor ve dünyanın herhangi bir yerindeki en seçkin Roma heykel koleksiyonlarından birini oluşturuyor. Hemen yanındaki MAV multimedya müzesi, 3D canlandırmalarla aynı bağlamı ele alıyor ve ziyaret öncesi çerçeve oluşturmak için şiddetle tavsiye edilir.

Villanın bugün gezilebilen bölümü, 1990'lar ve 2000'lerde kazılan küçük bir alanla sınırlı olup ana Herculaneum arkeoloji parkının bir yan kapısından erişilebilir. Villanın büyük bölümü modern kasabanın altında gömülü kalmayı sürdürüyor ve tüm yapıyı kazma yönünde güncel bir plan yok — modern Ercolano tam üstünde yer alıyor ve açığa çıkarmak için yıkılması gerekirdi. 1990'lardaki kazılar alt kat peristilinin küçük bir bölümünü ve konut kanadındaki birkaç odayı açığa çıkardı; özgün mermer döşeme ve bazı duvar sıvaları yerinde görülebiliyor. Antiquarium ziyaretçi merkezi, villa ve tomarlar üzerine kapsamlı bir multimedya sergisi içeriyor ve hâlâ yer altında olanın tam ölçeğini anlamak için en iyi yer. Bu ayrıntı, yayımlanan operatör programı ile kapının içindeki yaşanan deneyim arasındaki farkın çoğu gezginin beklediğinden daha geniş olduğu birkaç noktadan biri.

Karbonlaşmış Kütüphane

Papirüs Villası'nın karbonlaşmış kütüphanesi, Ekim 1752'de Weber kazıları sırasında keşfedildi ve antik çağdan sağlam olarak günümüze ulaşan tek kütüphanedir. Yaklaşık 1.800 papirüs rulosu, merkezi peristilin yakınındaki küçük bir odada bulundu; başlangıçta villadan geçen piroklastik akıntı sırasında çöken ve yanan ahşap raflarda saklanıyorlardı. Ruloların kendileri kül olmak yerine karbonlaşmış — ısıyla kararlı, kömür benzeri bir forma dönüşmüş — olduğundan günümüze ulaşabildiler. Bilinen Roma kütüphanelerinin çoğu imparatorluk dönemi boyunca çıkan yangınlarda küle döndü; İskenderiye Kütüphanesi en ünlü kayıptır. Herculaneum kütüphanesi, antik Yunan ve Latin metinlerinin Orta Çağ'da el yazması kopyalama yoluyla değil de fiziksel biçimde antik çağdan günümüze ulaşan tek büyük koleksiyonudur.

Kütüphane ezici çoğunlukla Grekçe ve felsefi eserlerden oluşur; bunlara, villada saray aydını olarak yaşadığı ve kütüphaneyi kişisel çalışma koleksiyonu olarak kullandığı anlaşılan Epikurosçu filozof Gadaralı Philodemos'un eserleri hâkimdir. Tanımlanan diğer yazarlar arasında Epikurosçuluğun kurucusu Epikuros'un kendisi, Stoacı filozof Chrysippus ve Herculaneum keşfine kadar eserleri tamamen kayıp olan birkaç küçük Helenistik şair yer alır. Az sayıda Latince rulo da bulundu; bunlar arasında kayıp bir Roma felsefe eserinin taslağı olabilecek bir metin de vardır. Kütüphanenin genel niteliği, temsili bir kültür kütüphanesinden çok işleyen bir felsefe koleksiyonuna işaret eder; bu da Roma seçkinlerinin MS birinci yüzyılda kütüphanelerini nasıl kullandığına dair başlı başına önemli bir veridir. Resmî arkeolojik park takvimi, tarihe özel teyitler için tek güvenilir kaynaktır ve düzenli olarak güncellenir.

Ruloları fiziksel olarak açmaya yönelik 18. ve 19. yüzyıl girişimleri neredeyse istisnasız yıkıcı oldu. Çeşitli mekanik ve kimyasal yöntemler denendi — bunlar arasında İtalyan rahip ve bilgin Antonio Piaggio'nun 1750'lerde icat ettiği ve tek bir ruloyu açması yıllar süren mekanik açma makinesi de vardı — ve birçok rulo bu süreçte yok oldu. Piaggio yöntemi, ruloların belki dörtte birinden kısmi metinler kurtardı, ancak bunu kalıcı hasar pahasına yaptı. Hayatta kalan ruloların çoğu fiziksel olarak sağlam ama okunamaz durumda; Napoli Ulusal Kütüphanesi'nde (Biblioteca Nazionale di Napoli) ve Paris'teki Bibliothèque nationale de France'ta özenle kontrol edilen koşullarda, onları açmadan okuyabilecek bir tekniği bekliyor. Ziyaretçi ekibi, her müşteri için ilgili operatör teyidini ziyaretten önce hazır bulundurur; böylece kimse güncel bilgi olmadan yola çıkmaz.

Vezüv Meydan Okuması

Atılım, beklenmedik bir biçimde tıbbi görüntüleme teknolojisi, makine öğrenmesi ve özel olarak finanse edilen bir ödül yarışmasının bir araya gelmesiyle gerçekleşti. Vezüv Meydan Okuması, 2023'te teknoloji girişimcileri Nat Friedman ve Daniel Gross tarafından, antik ruloları X-ışını tomografisi kullanarak sanal olarak açma teknikleri geliştiren Kentucky Üniversitesi bilgisayar bilimcisi Brent Seales ile işbirliği içinde başlatıldı. Meydan okuma, Herculaneum kütüphanesinden tam pasajları ve tam ruloları yıkıcı olmayan görüntüleme yöntemleriyle ilk okuyan ekiplere önemli nakit ödüller sundu. Yarışma, bu alanı küresel bir araştırmacı topluluğuna açtı ve onlarca yıldır tıkanmış bir sorunda ilerlemeyi hızla hızlandırdı. Bu nokta Herculaneum'da birçok benzer alandan daha fazla önem taşır; çünkü kazılmış bölge gerçekten kompakttır ve küçük operatör kararları ziyaretin daha büyük bir bölümünü etkiler.

Teknik iki aşamada işler. İlk olarak, sağlam bir rulonun yüksek enerjili X-ışını taraması, rulonun iç yapısının üç boyutlu hacimsel görüntüsünü üretir ve karbonlaşmış papirüs ile yüzeyine uygulanan mürekkep arasında ayrım yapar. İkinci olarak, makine öğrenmesi algoritmaları, rulonun içindeki sarılı papirüsün kesin yüzeylerini tanımlamak ve bu yüzeyleri düz, okunabilir görüntülere sanal olarak açmak üzere eğitilir. Roma döneminde kullanılan karbon bazlı mürekkep, karbonlaşmış papirüse göre hafifçe farklı X-ışını yoğunluğuna sahiptir; bu da her iki malzeme de aynı piroklastik olayla karbonlaşmış olsa bile mürekkebi algoritmalar için görünür kılar. Sonuç, fiziksel ruloyu korurken okunabilir metnini çıkaran sanal bir açmadır. Geçtiğimiz yıl bu ayrıntıyı bize soran birkaç müşterinin tamamı, konuyu önceden doğru anladıklarında ziyaretlerinin daha rahat geçtiğini bildirdi.

İlk tam pasajlar 2023'ün sonlarında okundu ve ilk tam sağlam rulo artık büyük ölçüde açılıp çözümlendi. Metnin, Philodemos'un daha önce bilinmeyen bir felsefe eseri olduğu ortaya çıktı; eser, Epikurosçu etik sisteminde müziğin ve hazzın rolünü tartışıyor — kütüphanenin niteliğinin öngöreceği tam da bu türden işleyen bir felsefe metni. Vezüv Meydan Okuması, daha fazla ruloyu ve nihayetinde hayatta kalan tüm koleksiyonu açmayı hedefleyen yıllık ödül döngüleriyle devam ediyor. İlerleme hızı artık gerçekten yüksek ve on yıl içinde hayatta kalan Herculaneum rulolarının çoğunun yaklaşık 1.900 yıl sonra ilk kez okunacağına dair makul bir umut var. Arkeolojik parkın hemen yanındaki MAV multimedya müzesinde meydan okumaya dair kapsamlı bir sergi bulunuyor. Standart ziyaretçi teyit e-postası, ilgili operatör tarafı ayrıntısını içerir; böylece hiçbir gezgin Corso Resina kapısına güncel bilgi olmadan varmaz.

Hâlâ Gömülü Olanlar

Papirüs Villası'nın büyük bölümü modern Ercolano kasabasının altında gömülü kalmaya devam ediyor ve öngörülebilir gelecekte kazılması olası görünmüyor. Villanın yerleşim alanı, 1990'lardaki kazılarla açığa çıkarılan küçük alanın ötesine belirgin biçimde uzanıyor ve kütüphanenin bulunduğu konut kanadı — en yüksek arkeolojik değere sahip bölüm — açığa çıkarılması için yıkılması gerekecek modern kasabadaki konut binalarının tam altında yer alıyor. İtalya Kültür Bakanlığı, villada daha fazla büyük ölçekli kazı yerine hâlihazırda kazılmış olanın korunmasına sürekli öncelik verdi ve büyük yeni çalışmalar için hâlihazırda fonlanmış bir plan yok. Ziyaretçi ekibi, rezervasyondan önce her müşteri için güncel operatör politikasını teyit eder ve yazdırılabilir PDF biletini ekli tarihe özel bir hatırlatma e-postası gönderir. Çoğu uluslararası ziyaretçi, parlak Akdeniz öğle güneşi altında bu tek ayrıntının kolay bir kapı deneyimi ile stresli bir deneyim arasındaki farkı yarattığını düşünür.

Son otuz yılda birkaç daha küçük, hedefli kazı önerildi. 2007'de villa bahçesinin üst terasını kazma önerisi onaylandı ancak yalnızca kısmen uygulandı. Daha yakın tarihli bir öneri, 1750'lerdeki Weber tünellerinin belirlediği ancak hiçbir zaman tam olarak araştırmadığı ikincil kütüphane odasını hedeflemektedir; bu öneri, orada başka ruloların kalmış olabileceği varsayımına dayanır. Varsayım akla yatkındır — Weber kazıcıları yalnızca en erişilebilir odada bulunanları kurtardı ve bitişik bir koleksiyonu pekâlâ gözden kaçırmış olabilir — ancak yeni kazının maliyeti yüksektir ve bunun siyasi gerekçesi, başka ruloların bulunacağına duyulan güvene bağlıdır. Vezüv Meydan Okuması'nın sonuçları, gömülü ruloların artık okunabildiğini göstererek yeni kazı çalışmaları lehine gerekçeyi önemli ölçüde güçlendirdi ve 2020'lerin sonlarına doğru yenilenmiş bir kampanya artık İtalyan arkeoloji basınında ciddi biçimde tartışılıyor.